Son güncelleme: 21 Ekim 2026 · Hazırlayan: Kürşat Ulusoy, AAT Licensed Accountant (MAAT)
HMRC’den gelen bir mektupta “beyan edilmemiş bir geliriniz olabilir” cümlesini görmek kimse için hoş değildir. İlk akla gelen soru da genellikle aynıdır: “Bunu nereden biliyorlar?”
Bu yazıda HMRC’nin bilgiye nasıl ulaştığını, Türkiye’deki hesap ve gelirlerin bu tabloya nasıl girdiğini ve beyan konusunda nelere dikkat etmeniz gerektiğini GOV.UK kaynaklarıyla özetliyorum.
RAKAMLAR NE SÖYLÜYOR: SORUN ÇOĞUNLUKLA KASIT DEĞİL, ÖZEN
HMRC’nin 23 Haziran 2026’da yayımladığı verilere göre 2024/25 vergi yılında toplanamayan vergi (tax gap) 59,2 milyar sterlin, yani ödenmesi gereken verginin %6,4’ü.
| Davranış | Vergi açığındaki payı |
|---|---|
| Gerekli özeni göstermemek (failure to take reasonable care) | %35 |
| Hata (error) | %16 |
| Vergi kaçakçılığı (evasion) | %12 |
Aynı verilere göre vergi açığının %62’si küçük işletmelerden kaynaklanıyor. Yani HMRC’nin ilgisini çeken durumların önemli bir kısmı kasıttan değil, eksik kayıt, yanlış beyan veya gözden kaçan gelirden doğuyor.
HMRC BİLGİYİ NEREDEN ALIYOR?
Beyannameniz HMRC’nin elindeki tek bilgi değil. HMRC, üçüncü taraflardan düzenli olarak bilgi alıyor. Bunların ikisi Türkiye ile bağı olan herkesi doğrudan ilgilendiriyor.
1. YURT DIŞI BANKA HESAPLARI: CRS
Ortak Raporlama Standardı (Common Reporting Standard, CRS), ülkelerin vergi idareleri arasında finansal hesap bilgilerinin otomatik paylaşılmasını sağlayan uluslararası sistem. HMRC’nin listesinde Türkiye, CRS kapsamında raporlanan ülkeler arasında.
Sistem kabaca şöyle işliyor: bankalar, yabancı ülkede vergi mukimi olan hesap sahiplerinin bilgilerini kendi vergi idaresine bildiriyor; vergi idaresi de bu bilgiyi mukim olunan ülkeye gönderiyor. OECD standardına göre bu değişim, bilginin ait olduğu takvim yılının bitiminden itibaren 9 ay içinde yapılıyor. Kısacası bir yılın 31 Aralık bakiyesi, ertesi yılın sonbaharına kadar karşı ülkenin vergi idaresine ulaşmış oluyor.
| CRS kapsamında paylaşılan bilgiler | CRS kapsamında olmayanlar |
|---|---|
| Ad, adres, vergi kimlik numarası, doğum tarihi ve yeri | Tapu kayıtları |
| Hesap numarası ve hesabı tutan kurum | Kira sözleşmeleri |
| Yıl sonu hesap bakiyesi | Kiracı bilgileri |
| Hesaba ödenen faiz, temettü ve benzeri gelirler |
Burada önemli bir ayrım var: Türkiye’deki kira geliriniz CRS ile doğrudan bildirilmez, çünkü CRS bir mülk değil, finansal hesap raporlama sistemidir. Ancak kira bir banka hesabına yatıyorsa, o hesabın bakiyesi ve faizi CRS kapsamındadır. UK’de vergi mukimi olduğu halde beyannamesinde yurt dışı gelir göstermeyen birinin Türkiye’deki hesabında artan bir bakiye görünmesi, HMRC’nin soru sormasına yol açabilir.
2. ONLİNE SATIŞ PLATFORMLARI
1 Ocak 2024’ten itibaren UK’deki dijital platformlar, satıcıların bilgilerini ve gelirlerini HMRC’ye bildiriyor. Bir takvim yılında 30’dan az satış yapan ve bu satışlardan 2.000 avrodan (yaklaşık 1.700 sterlin) az gelir elde eden satıcılar raporlanmıyor.
Önemli olan şu: GOV.UK’nin ifadesiyle, platformun bilgilerinizi bildirmesi otomatik olarak vergi borcunuz olduğu anlamına gelmez. Kendi kullanılmış eşyalarınızı satmak genellikle ticari faaliyet sayılmaz. Satmak için alıyor veya üretiyorsanız durum farklıdır. Ticari gelirde 1.000 sterlinlik trading allowance geçerlidir. Hükümet bu beyan eşiğinin 3.000 sterline çıkarılacağını açıkladı, ancak değişiklik henüz yürürlükte değil.
TÜRKİYE’DEKİ GELİRLER: HANGİ GELİR NEREDE VERGİLENİR?
UK’de vergi mukimiyseniz, kural olarak UK’den veya yurt dışından elde ettiğiniz tüm gelirler üzerinden UK’de vergilendirilirsiniz. Bu durumda hangi ülkenin hangi geliri vergileyebileceğini 1988 tarihli UK–Türkiye Çifte Vergilendirmeyi Önleme Anlaşması belirler.
| Gelir | Anlaşma maddesi | Kural |
|---|---|---|
| Türkiye’deki gayrimenkulden kira geliri | Madde 6 | Türkiye vergileyebilir. UK mukimi olarak geliri UK’de de beyan edersiniz; Türkiye’de ödenen vergi için Foreign Tax Credit Relief talep edilebilir |
| Türkiye’deki banka faizi | Madde 11 | Türkiye kaynakta en fazla %15 vergi kesebilir. Gelir UK beyannamesinde gösterilir, kesilen vergi için mahsup talep edilebilir |
| SGK emekli maaşı (SSK, Bağ-Kur) | Madde 18 | Yalnızca mukim olduğunuz ülkede vergilenir. UK mukimiyseniz UK’de |
| Emekli Sandığı (kamu görevinden emeklilik) | Madde 19 | Kural olarak yalnızca ödeyen ülkede, yani Türkiye’de vergilenir. İstisna: hem UK mukimi hem de UK vatandaşıysanız vergileme hakkı UK’ye geçer |
Emekli maaşı satırı özellikle önemli. SGK emeklisi ile Emekli Sandığı emeklisinin durumu birbirinin tam tersi olabiliyor. Ayrıca UK vatandaşlığı almak, Emekli Sandığı maaşının hangi ülkede vergileneceğini değiştirebiliyor.
Unutmayın: Bir gelirin anlaşma gereği UK’de vergilenmemesi, o gelirin beyan konusunda hiçbir yükümlülük doğurmadığı anlamına gelmez. Gelirin beyannamede nasıl gösterileceği ve hangi muafiyetin nasıl talep edileceği kişisel duruma göre değişir.
YURT DIŞI KONULARINDA HMRC’NİN GERİYE GİTME SÜRESİ DAHA UZUN
HMRC’nin vergi tarhiyatı için geriye gidebileceği süre normalde 4 veya 6 yıldır. Ancak yurt dışıyla ilgili (offshore) konularda bu süre, gelir vergisi ve sermaye kazancı vergisi için 2015/16 vergi yılından itibaren 12 yıla kadar uzayabiliyor. Kasıtlı davranış söz konusuysa süre 20 yıldır.
LİMİTED ŞİRKET SAHİPLERİ İÇİN: ŞİRKET HESABI KİŞİSEL HESAP DEĞİLDİR
Şirket hesabından yapılan kişisel harcamalar genellikle direktör cari hesabına (director’s loan account) yazılır. GOV.UK’ye göre:
- Direktörün şirkete olan borcu, hesap döneminin bitiminden itibaren 9 ay 1 gün içinde kapatılmazsa şirket, kalan tutar üzerinden %33,75 oranında ek Corporation Tax öder. Borç geri ödendiğinde bu vergi geri alınabilir, ancak ödenen faiz geri alınamaz.
- Yıl içinde herhangi bir anda direktörün şirkete borcu 10.000 sterlini aşarsa, bu borç bir menfaat (benefit in kind) sayılır; şirket Class 1 National Insurance öder ve direktör bunu kendi Self Assessment beyannamesinde bildirir.
GİDERLER: YALNIZCA İŞLE İLGİLİ OLANLAR DÜŞÜLEBİLİR
Self-employed olarak yalnızca işle ilgili giderleri düşebilirsiniz. Kişisel ve iş amaçlı karışık kullanımda, örneğin telefon faturasında, yalnızca iş payı gider yazılabilir. GOV.UK’ye göre müşteri, tedarikçi veya alıcı ağırlama masrafları da genellikle gider olarak düşülemez. Kayıtlarınızı fatura ve fişlerle desteklemek, olası bir soruda işinizi kolaylaştırır.
HMRC’DEN MEKTUP GELDİYSE NE YAPMALI?
- Görmezden gelmeyin. Mektuptaki süreler işlemeye devam eder.
- İmzalamanız istenen bir belge varsa önce profesyonel destek alın.
- Beyan etmediğiniz bir gelir varsa HMRC’ye siz başvurun. GOV.UK’ye göre HMRC’ye önce siz başvurursanız durumunuz daha olumlu değerlendirilebilir. Yurt dışı gelirler için HMRC’nin Worldwide Disclosure Facility adlı bir bildirim yolu vardır.
DURUMUNUZU GÖZDEN GEÇİREBİLİRİM
Türkiye’de banka hesabınız, kiraya verdiğiniz bir daire, mevduat faizi veya emekli maaşınız varsa, bunların UK beyannamenize doğru yansıyıp yansımadığını kontrol etmek için bana WhatsApp’tan yazabilir veya iletişim sayfası üzerinden ulaşabilirsiniz. Self Assessment hizmeti hakkında bilgi için: Bireysel Vergi Beyannamesi.
Türkiye’ye kesin dönüş planlıyorsanız 20 yıllık vergi istisnası testi de işinize yarayabilir.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır, kişisel danışmanlık değildir. Vergi durumunuz kişisel koşullarınıza göre değişir. Bilgiler 21 Ekim 2026 itibarıyla GOV.UK ve OECD kaynaklarından teyit edilmiştir.
KAYNAKLAR
- HMRC, Tax Gap 2024-25 estimated at 6.4% (23 Haziran 2026)
- HMRC, Common Reporting Standard: Reportable Jurisdictions (IEIM402340)
- OECD, Model Competent Authority Agreement (CRS)
- GOV.UK, Selling goods or services on a digital platform
- GOV.UK, 1988 UK–Turkey Double Taxation Agreement
- GOV.UK, Tax on foreign income: UK residence and tax
- HMRC, 12 year time limit for offshore matters (CH53510)
- GOV.UK, Director’s loans: if you owe your company money
- GOV.UK, Expenses if you’re self-employed
- GOV.UK, If you have not told HMRC about income
- GOV.UK, Worldwide Disclosure Facility